فتق از ريزش روده به طرف ناف باشد ، اين حالت مشهودتر است . همراه فتق روده‌اى درد كم احساس مىشود . اگر دست بر آن نهى و فشار دهى ، گم مىشود و ممكن است همراه با ناپديد شدن از اثر فشار انگشت ، قرقرى داشته باشد . اگر داروهاى سست‌كننده بر آن مالند يا در حمام دارو بمالند يا زياد حركت كنند ، بزرگى فتق ناف افزايش يابد . اگر رطوبت است و در ناف جمع آمده ، با دست بر آن نهادن و فشار دادن برنمىگردد ، در لمس نرم است ، با فشار دادن به وسيلهء انگشت ، كوچك‌تر نمىشود و رنگش همان رنگ بدن است . اگر باد در زير ناف جمع آمده و سبب برجسته شدن آن شده است ، در لمس كردن نرم‌تر از فتق رطوبى است و كمتر از آن بيرون جهيده است ، تلنگر بر آن بزنى صداى طبل مىدهد . اگر خون زير ناف جمع آمده ، رنگش رنگ خون يا سياه رنگ است . اگر فتق ناف از اثر رويش گوشت زايد يا سفتى زير پوست ناف باشد ، برجستگى خشك و سخت است ، از فشار دادن با انگشت - مانند ديگر حالات فتق ناف - پايين نمىرود . علاج اگر در تشخيص معلوم شد كه فتق از چكيدن خون از رگ باز شده - جهنده يا ناجهنده - و يا از باد است ، به علاجش بپرداز ! امّا اگر خواستى معالجه‌اش كنى بايد آماس كرده را ببرى و بخيه بزنى . ولى در حالات ديگر بايد بيمار راست بايستد ، نفس نكشد ، شكم را كش دهد تا برجستگى كاملا آشكار مىشود ؛ آنگاه با رنگى از رنگها دايره‌اى بر جاى برجسته بكش ! بعد از آن بيمار را بر پشت بخوابان و وسط خط كشيده را بگير و قلابى در آن فرو كن كه فقط به مراق برسد امّا به زير مراق نخورد . سوزن و نخى را در آن داخل كن و بخيه بزن و مواظب باش بخيه به زير مراق نخورد . آنگاه چندان ببر كه تنها زير مراق پيدا شود . اگر ديدى كه روده به آنجا رسيده است روده را به سوى پايين هول ده ! و اگر روده نبود و همان پردهء نازك ثرب بود ، آن را بكش و ماهيچه‌ها را ببر و آنگاه جاى فتق را بخيه بزن ! بخيه‌ها بايد در برابر يكديگر و محكم باشند . بخيه زده را برهم آور تا به سوى كمر كشيده شود و با كمر مربوط شود ؛ سپس آن را بر دوز ! نخ اين دوخت و دوز چهار سر داشته باشد ، يعنى دو لايه باشد . اما بايد كاملا مواظب باشى كه هرچه بىمصرف و ريختنى است برود و به علاج بقيه مشغول شوى . كوشش كن كه در شفا يافتن به حالت برجسته نماند و پايين برود ؛ زيرا شكل جسم را زشت مىكند . اگر فتق بادى است ، اول به معالجهء دارويى - كه باد را بپراكند بپرداز اگر نشد ، بريدن و باز دوختن با روشى كه گفتيم چاره‌ساز است .